| GENEL | GKR
İngiltere'de Lise Eğitimi: Grammar School Nedir, Normal Liselerden Farkları Neler?
İngiltere'de lise araştırması yapan aileler sık sık "Grammar School" ifadesiyle karşılaşır. Bazen bir devlet okulunun, bazen de köklü bir özel okulun adında geçen bu kavram, İngiliz eğitim sisteminin en çok merak edilen konularından biridir. Bu rehberde grammar school'un ne olduğunu, öğrencilerin bu okullara nasıl kabul edildiğini, normal liselerden farklarını ve Türk öğrencilerin bu okullara gidip gidemeyeceğini anlatıyoruz.
Grammar School Nedir?
Grammar school, İngiltere'de öğrencileri akademik başarılarına göre seçerek kabul eden devlet ortaokulu ve lisesidir. Grammar school'lar 11–18 yaş arası öğrencilere eğitim verir ve devlet tarafından finanse edildiği için öğrenim ücreti alınmaz. Bu okulları diğer devlet okullarından ayıran en önemli özellik, öğrencileri bir giriş sınavıyla seçmeleridir.
İngiltere'de bugün yaklaşık 163 devlet grammar school'u bulunmaktadır. Bu okullar, İngiltere'deki yaklaşık 3.400 devlet ortaöğretim okulunun küçük bir bölümünü oluşturur ve devlet okullarındaki ortaöğretim öğrencilerinin yaklaşık %5'i grammar school'larda okur. Grammar school'lar ülke geneline eşit dağılmamıştır; en çok Kent, Buckinghamshire,Lincolnshire, Essex ve Londra'nın bazı bölgelerinde bulunur. Kuzey İrlanda'da da benzer bir seçici grammar school sistemi devam etmektedir.
Kısa tarihçe
Grammar school'ların kökleri yüzyıllar öncesine dayanır. İlk grammar school'lar Orta Çağ'da Latince dilbilgisi (grammar) öğretmek amacıyla kurulmuştur; adları da buradan gelir. 20. yüzyılın ortalarında İngiltere'de öğrencilerin 11 yaşında yapılan bir sınavla grammar school'lara ve diğer okul türlerine yönlendirildiği bir sistem uygulanmıştır. 1960'lardan itibaren çoğu bölgede tüm öğrencileri kabul eden comprehensive okullara geçilmiş, grammar school'ların sayısı büyük ölçüde azalmıştır. Bugün İngiltere'de yeni devlet grammar school'u açılmasına yasal olarak izin verilmemektedir; mevcut okullar ise eğitim vermeye devam etmektedir.
11+ sınavı nedir?
Grammar school'lara giriş genellikle 11+ (eleven plus) adı verilen sınavla yapılır. Öğrenciler bu sınava ilkokulun son yılında (Year 6), 10–11 yaşındayken girer. Sınav genellikle eylül veya ekim aylarında yapılır ve şu alanları ölçer:
• İngilizce (okuma anlama ve yazma)
• Matematik
• Sözel akıl yürütme (verbal reasoning)
• Sözel olmayan akıl yürütme (non-verbal reasoning)
Sınavın içeriği ve formatı bölgeden bölgeye değişir. Grammar school'lara giriş oldukça rekabetçidir ve birçok öğrenci sınava aylarca önceden hazırlanır. Bazı grammar school'lar sixth form'a, yani 16 yaşında A Level aşamasına da ayrı bir kabul süreciyle öğrenci alır.
Grammar School'ların Normal Liselerden Farkları
İngiltere'de devlet okullarının büyük çoğunluğu, bölgedeki tüm öğrencileri akademik başarılarına bakmadan kabul eden comprehensive okullardır. Grammar school'larla bu okullar arasındaki temel farklar şunlardır:
• Öğrenci seçimi: Grammar school'lar öğrencileri 11+ sınavıyla akademik başarıya göre seçer. Comprehensive okullar ise öğrencileri genellikle okula yakınlık gibi kriterlere göre, sınav yapmadan kabul eder.
• Akademik düzey: Grammar school'lar akademik açıdan güçlü öğrencilerden oluştuğu için GCSE ve A Level sonuçları genellikle ulusal ortalamanın üzerindedir.
• Ders programı: Grammar school'larda ağırlık akademik derslerdedir; Latince, ileri matematik ve ayrı fen dersleri (biyoloji, kimya, fizik) gibi geleneksel akademik dersler daha yaygındır. Comprehensive okullar ise akademik derslerin yanında mesleki programlara da daha fazla yer verir.
• Rekabet: Grammar school'lara giriş rekabetçidir ve öğrenciler sınava genellikle önceden hazırlanır.
• Ücret: Hem grammar school'lar hem de comprehensive okullar devlet okuludur ve İngiltere'de yaşama hakkı olan öğrencilerden öğrenim ücreti alınmaz.
Özel okulların adındaki "Grammar School"
Aileleri en çok şaşırtan konulardan biri, bazı özel okulların adında da "Grammar School" ifadesinin geçmesidir. Bu okullar, tarihsel olarak grammar school olarak kurulmuş, ancak zamanla ücretli bağımsız (özel) okul statüsüne geçmiş köklü kurumlardır. Adlarını korumuşlardır, ancak bugün devlet okulu değildir ve öğrenim ücreti alırlar.
Bu okullar da genellikle akademik açıdan seçicidir; öğrencileri 11+ yerine kendi giriş sınavları ve mülakatlarıyla seçerler. Bazıları uluslararası öğrenci de kabul eder ve yatılı eğitim sunar. Örneğin 1495 yılında kurulan Loughborough Grammar School, bugün özel bir erkek okuludur ve uluslararası öğrencilere haftalık ve tam yatılı eğitim sunmaktadır. Manchester Grammar School ve Bristol Grammar School da adlarında "grammar" geçen köklü özel okullara örnektir.
Bu nedenle bir okulun adında "Grammar School" ifadesinin geçmesi, okulun devlet okulu olduğu anlamına gelmez. Okul araştırırken okulun devlet (state) mi yoksa özel (independent) mi olduğunu mutlaka kontrol etmek gerekir.
Türk Öğrenciler Grammar School'a Gidebilir mi?
Bu sorunun cevabı, okulun devlet okulu mu yoksa özel okul mu olduğuna ve ailenin İngiltere'deki oturum durumuna bağlıdır.
Devlet grammar school'ları
Türkiye'den yalnızca eğitim amacıyla İngiltere'ye gidecek öğrenciler, devlet grammar school'larında okuyamaz. Bunun nedeni İngiltere'nin vize kurallarıdır:
Ailesi İngiltere'de yaşayan öğrenciler
Ailesiyle birlikte İngiltere'de yasal olarak yaşayan çocuklar, örneğin anne veya babasının çalışma vizesine bağlı olarak İngiltere'de bulunan öğrenciler, devlet okullarına başvurabilir. Bu öğrenciler de diğer öğrenciler gibi 11+ sınavına girerek grammar school'lara başvurabilir.
Türk öğrenciler için alternatif: Seçici özel okullar
Türkiye'den giden öğrenciler için grammar school'lara en yakın alternatif, akademik açıdan seçici olan ve uluslararası öğrenci kabul eden özel okullardır. Bu okullar arasında adında hâlâ "Grammar School" ifadesi geçen köklü okullar da bulunur. Seçici özel okullar:
• Öğrencileri kendi giriş sınavları, mülakatlar ve okul raporlarıyla seçer.
• Çoğunlukla yatılı eğitim imkânı sunar.
• GCSE, IGCSE ve A Level programlarında yüksek akademik standartlar sunar.
İngiltere'deki lise programları hakkında daha fazla bilgi için İngiltere'de lise eğitimi: GCSE nedir, A Level nedir? ve Sixth form koleji ne demek? yazılarımıza göz atabilirsiniz.
Sık Sorulan Sorular
Grammar school nedir?
Grammar school, İngiltere'de öğrencileri 11+ sınavıyla akademik başarıya göre seçen devlet ortaokulu ve lisesidir. 11–18 yaş arası öğrencilere eğitim verir.
İngiltere'de kaç grammar school var?
İngiltere'de yaklaşık 163 devlet grammar school'u bulunmaktadır. Bu okullar en çok Kent, Buckinghamshire, Lincolnshire ve Essex'te yoğunlaşır.
Grammar school'lar ücretli mi?
Devlet grammar school'ları, İngiltere'de yaşama hakkı olan öğrencilerden öğrenim ücreti almaz. Ancak adında "Grammar School" geçen bazı okullar özel okuldur ve ücretlidir.
11+ sınavı nedir?
11+, öğrencilerin ilkokulun son yılında, 10–11 yaşındayken girdiği ve grammar school'lara kabulde kullanılan seçme sınavıdır. Genellikle İngilizce, matematik ve akıl yürütme becerilerini ölçer.
Türk öğrenciler İngiltere'de grammar school'a gidebilir mi?
Yalnızca eğitim amacıyla İngiltere'ye gidecek öğrenciler, vize kuralları nedeniyle devlet grammar school'larında okuyamaz. Ancak ailesiyle birlikte İngiltere'de yasal olarak yaşayan öğrenciler başvurabilir. Uluslararası öğrenciler, akademik açıdan seçici özel okulları tercih edebilir.
Grammar school ile özel okul arasındaki fark nedir?
Devlet grammar school'ları devlet tarafından finanse edilir ve öğrencileri 11+ sınavıyla seçer. Özel okullar ise ücretlidir, öğrencileri kendi giriş sınavları ve mülakatlarıyla seçer ve uluslararası öğrenci kabul edebilir.
İngiltere'de Doğru Okulu Birlikte Seçelim
GKR Yurtdışı Eğitim danışmanları; öğrencinin yaşına, akademik başarısına ve hedeflerine göre İngiltere'deki seçici özel okulları değerlendirmenize, giriş sınavı ve mülakat hazırlığına, başvuru, konaklama ve vize süreçlerine kadar her adımda yardımcı olur. İngiltere'deki okul seçeneklerini İngiltere lise eğitimi sayfamızdan inceleyebilirsiniz.
Bilgi formunu doldurabilir, +90 212 291 50 05 numaralı telefondan ya da WhatsApp üzerinden bize ulaşabilirsiniz.